Mazkur maqolada tayyorgarlik davrining umumtayyorlov bosqichida 16 yoshli futbolchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda mashg‘ulotlarni tashkil etish jarayonida jismoniy yuklamalarning hajmi va intensivligini ilmiy asosda optimallashtirishning futbolchilarning tezkorlik, kuch, chidamlilik va umumiy jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlariga ta’siri tahlil qilingan. Olingan natijalar mashg‘ulot yuklamalarini individual xususiyatlar hamda tayyorgarlik bosqichiga mos ravishda rejalashtirish sport natijadorligini oshirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.

Maqolada Martin Xaydeggerning "Gumanizm haqida maktub" asaridagi borliq va inson o'rtasidagi munosabatlar muammosi tahlil qilinadi. An’anaviy insonparvarlik tanqidining falsafiy asoslari, inson mohiyatini anglashning o‘ziga xos xususiyatlari va tilning Borliqning namoyon bo‘lish maydoni sifatidagi roli o‘rganiladi. Inson borliqning markazi sifatida emas, balki borliq haqiqatini saqlashga chaqirilgan shaxs sifatida qaralishi ko'rsatilgan. Tahlilning germenevtik va qiyosiy-falsafiy usullaridan foydalaniladi. Tadqiqot natijalari global o'zgarishlar kontekstida inson o'ziga xosligi va ma'naviy qadriyatlarni zamonaviy tushunish uchun Xaydegger g'oyalarining dolzarbligini ko'rsatadi. Kalit so'zlar: Borliq, inson, gumanizm, til, borliq, Xaydegger, falsafiy antropologiya.

Mazkur maqolada tarix darslarida o‘quvchilar bilimini tezkor va xolis baholashda raqamli baholash vositalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Xususan, Plickers platformasining ishlash mexanizmi, undan tarix fanini o‘qitishda foydalanish metodikasi, afzalliklari va ayrim cheklovlari tahlil qilingan. Tadqiqotda pedagogik kuzatuv, ilmiy-metodik adabiyotlarni tahlil qilish, taqqoslash va namunaviy dars vaziyatini modellashtirish usullaridan foydalanildi. “Amir Temur davlati”, “Birinchi jahon urushi”, “Ikkinchi jahon urushi” hamda “O‘rta asrlarda Yevropa” mavzulari misolida Plickers yordamida formatif baholashni tashkil etish bosqichlari ishlab chiqildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, platforma o‘quvchilarning darsdagi faolligini oshirish, mavzuni o‘zlashtirish darajasini real vaqt rejimida aniqlash, individual natijalarni saqlash va o‘qituvchining keyingi pedagogik qarorlarini asoslash imkonini beradi. Plickers o‘quvchilardan alohida mobil qurilma talab qilmasligi sababli texnik imkoniyatlari cheklangan sinflarda ham foydalanish mumkin bo‘lgan qulay raqamli baholash vositasi hisoblanadi.

Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida, xususan Sirdaryo viloyati Oqoltin tumani 4-umumta'lim maktabi tajribasi misolida, Alisher Navoiy g‘azallarini o‘qitishning o‘ziga xos muammolari, nazariy asoslari va innovatsion yechimlari xalqaro IMRaD (Introduction, Methods, Results, and Discussion) standarti asosida tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida o‘quvchilarning mumtoz matnni tushunish va tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish maqsadida interfaol pedagogik texnologiyalar, maxsus lug‘at bilan ishlash tizimi hamda kognitiv yondashuvlar sinovdan o‘tkazildi. Olingan natijalar an’anaviy yod oldirish metodikasidan ko‘ra, tahliliy-mantiqiy yondashuv samaradorligi yuqori ekanligini ko‘rsatdi.

This article analyzes the pedagogical foundations of the development of legal culture of students in higher educational institutions from a scientific, theoretical and practical point of view. The study highlights the content and essence of legal culture, its role in the comprehensive development of the student's personality, and pedagogical factors that serve to form legal consciousness and legal thinking in the modern education system. It also reveals the importance of introducing innovative pedagogical technologies into the educational process, a competency-based approach, interactive teaching methods, and spiritual and educational activities in the development of legal culture. The article develops scientific and practical recommendations aimed at increasing the effectiveness of developing legal culture of students in higher educational institutions.

Sun'iy intellekt (AI) oliy ta'limda o'zgaruvchan kuch sifatida paydo bo'ldi, talabalarning bilim olish va til ko'nikmalarini rivojlantirish usullarini o'zgartirdi. So'nggi paytlarda AI asosidagi innovatsiyalar orasida ChatGPT interaktiv, shaxsiylashtirilgan va kontekstga sezgir til o'rganishni osonlashtirish qobiliyati bilan katta e'tiborni tortdi. Lug'at bilimi, leksik kompetensiyaning asosiy komponenti sifatida, o'quvchilarning kommunikativ qobiliyati, o'qishni tushunish, yozish qobiliyati va umumiy til rivojlanishida markaziy rol o'ynaydi. AI yordamida til o'rganishga qiziqish ortib borayotganiga qaramay, ChatGPTning so'z boyligini rivojlantirishga qo'shgan hissasini o'rganuvchi empirik tadqiqotlar, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlardagi oliy ta'lim kontekstida cheklanganligicha qolmoqda. Ushbu tadqiqot ChatGPTning universitet talabalari orasida ingliz tili leksik kompetensiyasini oshirish uchun o'qitish vositasi sifatidagi salohiyatini o'rganadi. Xususan, tadqiqot AI yordamida so'z boyligini o'rganish so'z boyligini o'zlashtirish, kontekstual so'zlardan foydalanish, kollokatsiyani rivojlantirish, leksik saqlash va o'quvchining avtonomiyasini qanday qo'llab-quvvatlashini o'rganadi. Kvazi-eksperimental aralash usullar dizaynidan foydalangan holda, tadqiqot ChatGPT tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan so'z boyligi bo'yicha ko'rsatmalar olgan talabalarni an'anaviy so'z boyligini o'rganish yondashuvlariga amal qilganlar bilan taqqoslashni taklif qiladi. Ma'lumotlar to'plash lug'at boyligi bo'yicha testlar, o'quvchilarni idrok etish bo'yicha so'rovnomalar, sinfdagi kuzatuvlar va yarim tuzilgan intervyularni o'z ichiga oladi. Miqdoriy ma'lumotlar tavsifiy va xulosa statistikasi yordamida tahlil qilinadi, sifatli topilmalar esa o'quvchilarning sun'iy intellekt yordamida o'rganishga bo'lgan tajribalari va munosabatlari haqida chuqurroq ma'lumot beradi. Ushbu tadqiqot ChatGPTning lug'atni o'qitishdagi pedagogik qiymatini isbotlash orqali til ta'limida sun'iy intellekt bo'yicha adabiyotlarning o'sib borayotgan hajmiga hissa qo'shishi kutilmoqda. Bundan tashqari, topilmalar o'qituvchilarga, o'quv dasturini ishlab chiquvchilarga va oliy ta'lim muassasalariga generativ sun'iy intellekt texnologiyalarini ingliz tilini o'qitishga samarali, axloqiy va o'quvchiga yo'naltirilgan tarzda integratsiyalashda yordam berishi mumkin.

Ushbu maqolada Surxondaryo vohasida shakllangan an’anaviy oilaviy qadriyatlar va diniy urf-odatlarning tarixiy-etnografik asoslari hamda ularning zamonaviy transformatsiya jarayonlari tahlil qilingan. O‘zbek xalqining oilaviy qadriyatlari, xalq og‘zaki ijodi, milliy urf-odatlari va islom dini ta’limotlarining oilaviy tarbiya tizimidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, globallashuv, urbanizatsiya, mehnat migratsiyasi hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi ta’sirida Surxondaryo vohasidagi oilaviy qadriyatlar va diniy urf-odatlarda kuzatilayotgan o‘zgarishlar ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari oilaviy qadriyatlarning zamonaviy sharoitda ham o‘zining ma’naviy-axloqiy ahamiyatini saqlab qolayotganini hamda yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda muhim omil bo‘lib xizmat qilishini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada Brexitdan keyingi davrda Buyuk Britaniya media diskursi va siyosiy ritorikasida orientalist narrativlarning qayta ishlab chiqarilishi masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqot Edvard Saidning orientalistika konsepsiyasiga tayangan holda zamonaviy Britaniya ommaviy axborot vositalari hamda siyosiy yetakchilar nutqlarida “Boshqa” obrazining shakllantirilish mexanizmlarini o‘rganadi. Asosiy e’tibor migratsiya, xalqaro xavfsizlik va Yevropa Ittifoqidan chiqishdan keyin Buyuk Britaniyaning tashqi siyosiy identifikatsiyasi masalalariga qaratilgan. Tadqiqot metodologiyasi diskurs-tahlil, qiyosiy tahlil va postkolonial yondashuvlarga asoslanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, rasmiy tashqi siyosiy ritorikadagi o‘zgarishlarga qaramasdan, orientalist tasavvurlar jamoatchilik fikri va Buyuk Britaniyaning tashqi siyosiy identifikatsiyasini shakllantirishda muhim rol o‘ynashda davom etmoqda.

Maqolada no-code dasturlash platformalarining iqtisodiy samaradorligi matematik modellashtirish va qiyosiy ssenariy tahlili asosida baholandi. Tadqiqotda an’anaviy va no-code ishlab chiqish usullarining boshlang‘ich xarajati, xizmat ko‘rsatish xarajati, ishlab chiqish muddati, unumdorligi, investitsiya rentabelligi (ROI), sof joriy qiymati (NPV) hamda taxminiy qoplanish muddati solishtirildi. Olti oylik hisoblash davri, 4500 AQSH dollari miqdoridagi yalpi iqtisodiy samara va 10 foizlik diskont stavkasi qabul qilindi. Natijalarga ko‘ra, no-code yechim olti oylik jami xarajatlarni 85 foizga, ishlab chiqish vaqtini esa 83,3 foizga kamaytiradi. Hisoblangan ROI an’anaviy usulda 40,6 foizni, no-code usulida 837,5 foizni tashkil etdi. NPV mos ravishda 890,9 va 3610,9 AQSH dollariga teng bo‘ldi. Natijalar no code vositalari takrorlanuvchi va standartlashtirilgan biznes jarayonlarida iqtisodiy jihatdan samarali bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Raqamli davrda axborot va kommunikatsiya texnologiyalariga, xususan, internetga kirish iqtisodiy rivojlanishni qo'llab-quvvatlaydi, deb keng tarqalgan. Biroq, internetning kirib kelishi va iqtisodiy o'sish o'rtasidagi empirik bog'liqlik munozaraliligicha qolmoqda. Ushbu tadqiqot Jahon bankining rivojlanish ko'rsatkichlaridan tuzilgan va Kaggle manbalaridan olingan AKT ma'lumotlar to'plami bilan to'ldirilgan mamlakatlararo ma'lumotlar to'plamidan (2010–2023) foydalanadi. Oddiy eng kichik kvadratlar (OLS) regressiyasidan foydalangan holda, tahlil 100 kishiga to'g'ri keladigan internetdan foydalanish aholi jon boshiga YaIM o'sishini sezilarli darajada bashorat qiladimi yoki yo'qligini tekshiradi. Natijalar ta'lim va kapitalni shakllantirishni nazorat qilgandan keyin ham kuchli, ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli bog'liqlikni ko'rsatadi. Internet foydalanuvchilari uchun koeffitsient 0,021 ni tashkil etadi (p<0,01), bu internetning kirib kelishining bir foizli o'sishi aholi jon boshiga YaIMning 2,1% ga o'sishi bilan bog'liqligini ko'rsatadi. Diagnostik testlar model Gauss-Markovning asosiy taxminlariga, jumladan, normallik (Shapiro-Wilk p = 0.281), gomoskedastiklik (Breusch-Pagan p = 0.143) va multikollinearlikning yo'qligiga (o'rtacha VIF = 1.80) javob berishini tasdiqlaydi. Ushbu topilmalar raqamli infratuzilmani kengaytirish iqtisodiy rivojlanish, ayniqsa internetning kirib borishini 2015-yildagi taxminan 25% dan 2024-yilda 80% dan ortiqqa oshirgan O'zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun mazmunli siyosat dastagi ekanligini ko'rsatadi.

Ушбу илмий мақолада ижтимоий тармоқларнинг ёшлар ҳаётига кўп қиррали таъсири тадқиқ этилган. Замонавий рақамли муҳитда ижтимоий тармоқлар ёшларнинг мулоқот тарзи, маълумот олиш манбалари, психологик ҳолати ва ижтимоий муносабатларига сезиларли даражада таъсир кўрсатмоқда. Мақолада Facebook, Instagram, TikTok, Telegram каби платформаларнинг ёшлар орасидаги кенг тарқалиши ва уларнинг ижобий ва салбий оқибатлари таҳлил қилинган. Тадқиқот натижасида ижтимоий тармоқлар ёшларнинг академик фаолиятига, жисмоний саломатлигига, руҳий ҳолатига ва ижтимоийлашув жараёнига таъсир этишини исботловчи далиллар келтирилган.

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida rus tilini o‘qitish jarayonini takomillashtirishda zamonaviy ta’lim texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda kompetensiyaviy yondashuv, raqamli ta’lim vositalari, interfaol metodlar, modulli ta’lim texnologiyalari hamda kommunikativ yondashuvning rus tili ta’limi sifatini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalarning talabalarning kommunikativ kompetensiyasi, mustaqil fikrlashi, ijodiy faoliyati va kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishdagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari rus tili ta’limini modernizatsiya qilish va ta’lim samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.