TERMAL YORDAMIDA OLINGAN CDTE YUQORI PLYONKALARINING OPTIK VA STRUKTURAL XUSUSIYATLARINI TEKSHIRISH

Ushbu tadqiqot termal bug'langan kadmiy tellurid (CdTe) yupqa plyonkalarining optik va strukturaviy xususiyatlarini o'rganadi, nanoskalali donachalar (kvant nuqtaga o'xshash xususiyatlar) bilan bog'liq kvant cheklash effektlariga urg'u beradi. CdTe - bu 1,45 eV ga yaqin to'g'ridan-to'g'ri tasma oralig'iga va ko'rinadigan diapazonda yuqori yutilish koeffitsientiga ega bo'lgan II-VI yarimo'tkazgich bo'lib, uni fotovoltaik va infraqizil optoelektronik qo'llanmalar uchun jozibador qiladi. CdTe plyonkalari termal bug'lanish orqali uchta substrat turiga joylashtirildi: shisha (04-namuna), fotoglass (06-namuna) va sitall (07-namuna). Optik spektrlar 200–1200 nm diapazonida o'lchandi, bu yuqori energiyali diapazonlararo o'tishlarga bog'liq kuchli ultrabinafsha yutilishini aniqladi. Sitallga asoslangan plyonka uchun yutilish chekkasining tizimli ko'k siljishi kuzatildi, bu kvant o'lcham effektlariga mos keladigan optik tasma oralig'ining oshishini ko'rsatadi. To'g'ridan-to'g'ri o'tishlar uchun Tauc grafiklaridan tasma oralig'i energiyalari ajratib olindi, bu shisha substrat uchun ~1,45 eV (katta hajmli CdTe ga yaqin) va fotoglass va sitall plyonkalar uchun yuqori qiymatlarni (~1,48–1,52 eV) berdi. SEM/EDS va AFM yordamida strukturaviy tavsiflash nanoskalali donalarni va p-turdagi o'tkazuvchanlik uchun qulay bo'lgan tellurga boy tarkibni ko'rsatadi. Dielektrik javob Drude-Lorentz modeli yordamida talqin qilindi, bu yerda Drude atamasi fotoglass va sitall substratlar uchun infraqizil aks ettirishni kuchaytiradigan erkin tashuvchi effektlarini hisobga oladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, substratni tanlash va cho'ktirish sharoitlari CdTe plyonkalarining ham optik tasma oralig'ini, ham erkin tashuvchi javobini sozlashi mumkin, bu esa quyosh batareyasi yutuvchi qatlamlari va infraqizil fotodetektor qo'llanilishi uchun optimallashtirish imkonini beradi. Kelajakdagi ishlar bir xillik va qurilmaga tegishli ishlashni yaxshilash uchun boshqariladigan qo'shimchalar va jarayonlarni optimallashtirishga qaratiladi.

140
02.06.2026

AYOLLAR USTKI KIYIMLARINI DIZAYNLASHDA MATERIALLAR VA TEKSTURALARDAN FOYDALANISHNING NAZARIY ASOSLARI

Ushbu maqolada ayollar ustki kiyimlarini loyihalashda materiallar va fakturalarning nazariy asoslari tahlil qilinadi. Materiallarning fizik-mexanik xususiyatlari, ularning estetik va funksional ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, faktura tushunchasi va uning dizayndagi roli, zamonaviy moda tendensiyalari asosida material va fakturalarni uyg‘unlashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi.

276
08.04.2026

GEOGRAFIK KO‘RSATKICHLARNING XUSUSIYATLARI HAMDA SIFAT KAFOLATINI TA’MINLASH MASALALARI

Ushbu maqolada geografik ko‘rsatkichlarning xususiyatlari va mahsulot sifatini kafolatlash mexanizmlarinazariy hamda huquqiy jihatdan tahlil qilinadi. Geografik ko‘rsatkichlar – bu mahsulotning sifati, obro‘si yoki boshqa o‘ziga xos xususiyatlari ma’lum bir hudud bilan bog‘langan intellektual mulk obyektidir. Tadqiqotda geografik ko‘rsatkichlarning asosiy xususiyatlari: hududga xosligi, tarixiy va madaniy ahamiyati, shuningdek, tabiiy va inson omillarining mahsulot sifatiga ta’siri ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, maqolada sifatni kafolatlash tizimlari ham ko‘rib chiqiladi: ishlab chiqaruvchilar tomonidan ichki nazorat va rasmiy intellektual mulk organlari tomonidan doimiy monitoring. Maxsus e’tibor ishlab chiqaruvchilar huquqlari va iste’molchilar manfaatlarini muvozanatlash, shuningdek sifat nazoratini samarali amalga oshirishdagi qiyinchiliklarga qaratilgan. Tadqiqot natijasida xulosa qilinadiki, mustahkam huquqiy asos va tizimli sifat nazorati mexanizmlari geografik ko‘rsatkichlarga bog‘langan mahsulotlarning haqiqiyligini va obro‘sini saqlash uchun muhimdir.

535
20.11.2025

O'ZBEK VA INGLIZ SUHBATLARIDA PRAGMATIK BELGILARDAN FOYDALANISHDAGI JINSIY FARQLAR

Ushbu maqolada ingliz va oʻzbek suhbatlarida pragmatik belgilar erkaklar va ayollar tomonidan qanday ishlatilishi koʻrib chiqiladi. Pragmatik belgilar - bu suhbatdoshlarga suhbatni koʻp jihatdan, masalan, munosabatni ifodalash yoki yumshatish orqali boshqarishga yordam beradigan kichik soʻzlar yoki iboralar (masalan, “bilasizmi”, “yaxshi”, “bilasanmi”, “ya’ni”). Maqolada gender va pragmatika boʻyicha bir nechta mavjud adabiyotlarga murojaat qilinadi va erkaklar va ayollarning ikkala tilda ham pragmatik belgilardan foydalanishi qanchalik farq qilishini koʻrsatish uchun tegishli misollar keltirilgan. Muhokamadan soʻng, ushbu maqolada ushbu naqshlarni yaxshiroq tushunish ingliz tilini oʻqitish (ELT), shuningdek, madaniyatlararo muloqotga qanday yordam berishi mumkinligi haqida soʻz boradi.

760
05.11.2025

HIND TILIDA QISHLOQ XO'JALIGI TERMINOLOGIYASI

Ushbu maqolada hind tilining qishloq xo'jaligi terminologiyasi o'rganilib, uning kelib chiqishi, lingvistik xususiyatlari va o'zbek ekvivalentlari bilan taqqoslashga e'tibor qaratilgan. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, hind qishloq xo'jaligi atamalari chuqur tarixiy ildizlarga ega, sanskrit, fors va ingliz tillaridan kelib chiqqan va zamonaviy texnologiyalar ta'sirida doimiy ravishda rivojlanib bormoqda. Tahlil ularning semantik ravshanligi, madaniy ahamiyati va qiyosiy lingvistik tadqiqotlar uchun ahamiyatini ta'kidlaydi.

610
31.10.2025

INGLIZ TILIDA POLİSEMANTIK SO‘ZLAR VA ULARNING XUSUSIYATLARI.

Hozirgi kunda ingliz tili dunyo bo‘yicha universal tilga aylangan va O‘zbekiston ta’lim tizimida ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘qitish tizimini rivojlantirish bo‘yicha muhim qadamlar qo‘yilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Chet tillarni o‘rganish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 1875-sonli Farmoni mamlakatdagi ta’lim muassasalarida ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘qitish borasida sezilarli yutuqlarga erishishga xizmat qilmoqda.

680
15.06.2025

INGLIZ VA O'ZBEK TILIDAGI QARINOSCHLIK TERIMLARINING TIL MADANIYAT XUSUSIYATLARI.

Ushbu maqola til va madaniyat o‘rtasidagi munosabatni ingliz va o‘zbek tillarida qarindoshlik terminologiyasi nuqtai nazaridan ko‘rib chiqadi. Qiyosiy tahlildan foydalanib, tadqiqot qarindoshlik atamalarining har bir tilga xos bo‘lgan madaniy qadriyatlar, ijtimoiy tuzilmalar va oilaviy rollarni qanday aks ettirishini ko‘rsatadi.

994
09.02.2025

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA MERONIM XUSUSIYATLARI

Ushbu maqolada meronimiya va uning farqlari, xususan, semantik va stilistik xususiyatlari, ikki tilda oʻzbek va ingliz tillarida qiyosiy tahlilning aloqadorligi haqida maʼlumotlar berilgan. Bundan tashqari, meronimiya bilan bog‘liq so‘zlar ikki til o‘rtasidagi so‘zlarning lisoniy va nolingvistik ko‘rinishini ifodalab, turli nuqtai nazardan semantik ma’no va uslubiy ranglardagi o‘zaro munosabatlarni belgilab berganligi tushuntiriladi.

895
09.12.2023