Sun'iy intellekt (AI) oliy ta'limda o'zgaruvchan kuch sifatida paydo bo'ldi, talabalarning bilim olish va til ko'nikmalarini rivojlantirish usullarini o'zgartirdi. So'nggi paytlarda AI asosidagi innovatsiyalar orasida ChatGPT interaktiv, shaxsiylashtirilgan va kontekstga sezgir til o'rganishni osonlashtirish qobiliyati bilan katta e'tiborni tortdi. Lug'at bilimi, leksik kompetensiyaning asosiy komponenti sifatida, o'quvchilarning kommunikativ qobiliyati, o'qishni tushunish, yozish qobiliyati va umumiy til rivojlanishida markaziy rol o'ynaydi. AI yordamida til o'rganishga qiziqish ortib borayotganiga qaramay, ChatGPTning so'z boyligini rivojlantirishga qo'shgan hissasini o'rganuvchi empirik tadqiqotlar, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlardagi oliy ta'lim kontekstida cheklanganligicha qolmoqda. Ushbu tadqiqot ChatGPTning universitet talabalari orasida ingliz tili leksik kompetensiyasini oshirish uchun o'qitish vositasi sifatidagi salohiyatini o'rganadi. Xususan, tadqiqot AI yordamida so'z boyligini o'rganish so'z boyligini o'zlashtirish, kontekstual so'zlardan foydalanish, kollokatsiyani rivojlantirish, leksik saqlash va o'quvchining avtonomiyasini qanday qo'llab-quvvatlashini o'rganadi. Kvazi-eksperimental aralash usullar dizaynidan foydalangan holda, tadqiqot ChatGPT tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan so'z boyligi bo'yicha ko'rsatmalar olgan talabalarni an'anaviy so'z boyligini o'rganish yondashuvlariga amal qilganlar bilan taqqoslashni taklif qiladi. Ma'lumotlar to'plash lug'at boyligi bo'yicha testlar, o'quvchilarni idrok etish bo'yicha so'rovnomalar, sinfdagi kuzatuvlar va yarim tuzilgan intervyularni o'z ichiga oladi. Miqdoriy ma'lumotlar tavsifiy va xulosa statistikasi yordamida tahlil qilinadi, sifatli topilmalar esa o'quvchilarning sun'iy intellekt yordamida o'rganishga bo'lgan tajribalari va munosabatlari haqida chuqurroq ma'lumot beradi. Ushbu tadqiqot ChatGPTning lug'atni o'qitishdagi pedagogik qiymatini isbotlash orqali til ta'limida sun'iy intellekt bo'yicha adabiyotlarning o'sib borayotgan hajmiga hissa qo'shishi kutilmoqda. Bundan tashqari, topilmalar o'qituvchilarga, o'quv dasturini ishlab chiquvchilarga va oliy ta'lim muassasalariga generativ sun'iy intellekt texnologiyalarini ingliz tilini o'qitishga samarali, axloqiy va o'quvchiga yo'naltirilgan tarzda integratsiyalashda yordam berishi mumkin.

Motivatsiya o'quvchilarning chet tilini o'zlashtirishdagi muvaffaqiyatini aniqlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu tadqiqotda O'zbekistondagi universitet talabalari orasida talabalarning motivatsiyasi va ularning ingliz tilidagi yutuqlari o'rtasidagi bog'liqlik o'rganiladi. Motivatsiya so'rovnomasi va talabalarning akademik natijalaridan foydalangan holda miqdoriy korrelyatsion dizayn qo'llanildi. Natijalar motivatsiya va ingliz tilidagi yutuqlar o'rtasida sezilarli ijobiy bog'liqlikni aniqladi, bu esa motivatsiya darajasi yuqori bo'lgan talabalar ingliz tili kurslarida yaxshiroq natijalarga erishganliklarini ko'rsatadi. Tadqiqot shuningdek, ichki motivatsiya tashqi motivatsiyaga qaraganda yutuqlarga kuchliroq ta'sir ko'rsatishi aniqlandi. Natijalar ingliz tilini o'qitishda motivatsion strategiyalarning ahamiyatini ta'kidlaydi va o'qituvchilar uchun amaliy oqibatlarni taklif qiladi.

Ushbu tadqiqot ingliz va o’zbek tillaridagi gastronomic terminologiyaning lingvistik va madaniy xususiyatlarini o’rganadi. Unda oziq-ovqat an’analari, qadriyatlar va hayot tarzi, qanday aks etishini tahlil qilib, gastronomik ifodalarni shakllantirishdagi madaniy kontekstning o’ziga xos jihatlariga e’tibor qaratiladi. Tadqiqot palov va somsa kabi o’zbek taomlarini pie va pudding kabi ingliz taomlari bilan qiyoslaydi hamda lingvistik va madaniy farqlarni ko’rsatadi. Shuningdek, globallashuvning ikki til orasidagi oshxona atamalarining almashinuvida qanday rol o’ynashi o’rganiladi. Topilmalar madaniyatlararo muloqotni tushunishga va oziq –ovqatning o’zaro hurmatni rivojlantirishdagi ahamiyatni ochib beradi.

Ushbu maqolamizda yurtimizda taʼlim muassalari hamda, nodavlat oʼquv muassasalarida bugungi kunda o'smirlar uchun ingliz tili oʼqitishning zаmonаviy metodologiyasining afzalligi boʼlgan yehtiyoz tufayli ingliz tilini oʼqitishning zamonaviy texnologiyalar yordamida, yangicha metologiyalardan foydalanib fundamental, lingvosotsiomadaniy, kommunikativ metodlar qiyosiy tahlil etilgan, ularning taʼlim jarayonidagi oʼrni va ahamiyati koʼrsatilib ilmiy chiqatdan yoritilgan.zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda talabalarni ingliz tiliga oʼrgatishning yoʼllari haqida fikr yuritilgan.