TERMAL YORDAMIDA OLINGAN CDTE YUQORI PLYONKALARINING OPTIK VA STRUKTURAL XUSUSIYATLARINI TEKSHIRISH

Ushbu tadqiqot termal bug'langan kadmiy tellurid (CdTe) yupqa plyonkalarining optik va strukturaviy xususiyatlarini o'rganadi, nanoskalali donachalar (kvant nuqtaga o'xshash xususiyatlar) bilan bog'liq kvant cheklash effektlariga urg'u beradi. CdTe - bu 1,45 eV ga yaqin to'g'ridan-to'g'ri tasma oralig'iga va ko'rinadigan diapazonda yuqori yutilish koeffitsientiga ega bo'lgan II-VI yarimo'tkazgich bo'lib, uni fotovoltaik va infraqizil optoelektronik qo'llanmalar uchun jozibador qiladi. CdTe plyonkalari termal bug'lanish orqali uchta substrat turiga joylashtirildi: shisha (04-namuna), fotoglass (06-namuna) va sitall (07-namuna). Optik spektrlar 200–1200 nm diapazonida o'lchandi, bu yuqori energiyali diapazonlararo o'tishlarga bog'liq kuchli ultrabinafsha yutilishini aniqladi. Sitallga asoslangan plyonka uchun yutilish chekkasining tizimli ko'k siljishi kuzatildi, bu kvant o'lcham effektlariga mos keladigan optik tasma oralig'ining oshishini ko'rsatadi. To'g'ridan-to'g'ri o'tishlar uchun Tauc grafiklaridan tasma oralig'i energiyalari ajratib olindi, bu shisha substrat uchun ~1,45 eV (katta hajmli CdTe ga yaqin) va fotoglass va sitall plyonkalar uchun yuqori qiymatlarni (~1,48–1,52 eV) berdi. SEM/EDS va AFM yordamida strukturaviy tavsiflash nanoskalali donalarni va p-turdagi o'tkazuvchanlik uchun qulay bo'lgan tellurga boy tarkibni ko'rsatadi. Dielektrik javob Drude-Lorentz modeli yordamida talqin qilindi, bu yerda Drude atamasi fotoglass va sitall substratlar uchun infraqizil aks ettirishni kuchaytiradigan erkin tashuvchi effektlarini hisobga oladi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, substratni tanlash va cho'ktirish sharoitlari CdTe plyonkalarining ham optik tasma oralig'ini, ham erkin tashuvchi javobini sozlashi mumkin, bu esa quyosh batareyasi yutuvchi qatlamlari va infraqizil fotodetektor qo'llanilishi uchun optimallashtirish imkonini beradi. Kelajakdagi ishlar bir xillik va qurilmaga tegishli ishlashni yaxshilash uchun boshqariladigan qo'shimchalar va jarayonlarni optimallashtirishga qaratiladi.

142
02.06.2026

ИККИНЧИ ЖАҲОН УРУШИДАН КЕЙИН ЎЗБЕКИСТОН ИҚТИСОДИЁТИНИНГ ТИКЛАНИШ ЖАРАЁНЛАРИ

Ушбу мақолада Иккинчи жаҳон уруши якунланганидан кейин Ўзбекистон иқтисодиётининг тинч тараққиёт йўлига ўтиш жараёнлари ёритилган. Хусусан, саноат соҳасида юз берган ўзгаришлар, эришилган натижалар, йўқотилган имкониятлар, ишлаб чиқариш тармоқларининг чекланган жиҳатлари ҳамда уларнинг келиб чиқиш сабаблари ва оқибатлари тарихий далиллар асосида таҳлил этилган.

132
02.06.2026

KOREYA RESPUBLIKASI TASHQI SIYOSATINING USTUVOR YO‘NALISHLARI

Mazkur maqolada Koreya Respublikasi tashqi siyosatining ustuvor yo‘nalishlari, ularning shakllanish omillari hamda zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimidagi o‘rni tahlil qilinadi. Xususan, AQSH bilan strategik ittifoqchilik, Shimoliy Koreya bilan munosabatlar, Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi diplomatik faollik, iqtisodiy diplomatiya va xavfsizlik masalasining tashqi siyosatdagi ahamiyati yoritib beriladi. Shuningdek, Koreya Respublikasining global siyosiy jarayonlardagi ishtiroki, xalqaro tashkilotlar doirasidagi faoliyati va ko‘p tomonlama hamkorlik mexanizmlariga alohida e’tibor qaratiladi.

111
31.05.2026

O‘ZBEK VA INGLIZ BOLALAR FOLKLORI LEKSIKASINING TARKIBI

Ushbu maqolada oʻzbek va ingliz tillariga xos bolalar folklorining lugʻat tizimiga xos birliklarning oʻziga xos tarkibiy tahlili amalga oshirilgan. Har ikki xalqqa xos xalq ogʻzaki ijodi namunalaridagi birliklarning ma’no koʻlami oʻrganilgan.

209
04.05.2026

YER TUZISH VA YER KADASTRI TIZIMINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISH ORQALI YER RESURSLARINI BOSHQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING ILMIY-USLUBIY ASOSLARI

Mazkur ilmiy maqolada yer tuzish va yer kadastri tizimining zamonaviy rivojlanish bosqichlari, ularni raqamli transformatsiya qilishning ilmiy-uslubiy asoslari va yer resurslarini boshqarish samaradorligiga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotda yer kadastri ma’lumotlarining aniqligi va ishonchliligini oshirishda geodezik o‘lchashlar, GIS texnologiyalari hamda masofadan zondlash usullarining integratsiyasi ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, raqamli yer kadastri tizimining iqtisodiy, huquqiy va ekologik samaradorligi baholanib, uni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

332
28.02.2026

IBN MISKAVAYHNING MASHSHOIYYUNLIK YO‘NALISHIDAGI O’RNI

Ushbu maqolada Ibn Miskavayh qarashlarida yangi aflotunchilikning ham amaliy, ham nazariy qismlari aks etganligi germenevtik tahlil qilingan. Uning fors va arab tillarida yozilgan ushbu asari birinchi manba asosida tadqiq etilgan.

414
30.01.2026

БАРҚАРОР РИВОЖЛАНИШДА ИЖТИМОИЙ АДОЛАТ ВА ИНКЛЮЗИВ ТАРАҚҚИЁТНИНГ ФАЛСАФИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ

Мақолада ижтимоий адолат ва инклюзив тараққиётни барқарор ривожланиш концепциясининг асосий компонентлари сифатидаги ижтимоий-фалсафий асослари кўриб чиқилади. Глобал муаммолар контекстида ижтимоий адолатнинг фалсафий англаниши ҳамда унинг Ўзбекистон тараққиёт стратегиясида амалга оширилишига алоҳида эътибор қаратилган. Барқарор ривожланиш мақсадларининг ижтимоий адолат, инклюзивлик ва тенглик принциплари билан ўзаро боғлиқлиги таҳлил қилинади. Ўзбекистон тажрибаси ижтимоий адолат принципларини миллий қадриятлар ва модернизация жараёнлари билан интеграциялашувнинг ўзига хос ёндашувлари кўрсатиб берилади.

571
30.01.2026

KORPORATIV MUAMMOLARNI HAL QILISHNING UMUM E'TIROF ETILGAN USULLARI: AKADEMIK TAHLIL

Korporativ qiyinchiliklar biznesni boshqarishda, ayniqsa, cheklangan miqdordagi aktsiyadorlarga ega kompaniyalarda va teng mulkchilik tuzilmalari qaror qabul qilishda qiyinchiliklar tug'diradigan sherikliklarda jiddiy muammo hisoblanadi. Ushbu maqolada akademik tadqiqotlar va turli yurisdiktsiyalarning huquqiy asoslariga tayanib, korporativ qiyinchiliklarni hal qilishning xalqaro miqyosda tan olingan usullari ko'rib chiqiladi. Tadqiqotda shartnoma mexanizmlari (shu jumladan, o'zaro nazorat bandlari, sotib olish-sotish shartnomalari va hal qiluvchi ovoz berish tartibi) va nizolarni hal qilishning muqobil usullari (vositachilik, arbitraj va gibrid yondashuvlar) tahlil qilinadi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, aktsiyadorlar shartnomalariga qiyinchiliklarni hal qilish qoidalarini oldindan kiritish sud xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi va biznesning uzluksizligini ta'minlaydi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'zaro nazorat mexanizmlari, axborot assimetriyasi va moliyaviy tafovutlarni hisobga olgan holda to'g'ri ishlab chiqilganda, samarali yechimlarni taklif qiladi, vositachilik va arbitraj esa davom etayotgan biznes munosabatlarini saqlab qolishga qodir moslashuvchan alternativalarni taqdim etadi. Ushbu maqola qiyinchiliklarni hal qilish mexanizmlarining samaradorligi bo'yicha empirik dalillarni sintez qilish va biznes egalari, huquqshunoslar va siyosatchilar uchun amaliy tavsiyalar berish orqali korporativ boshqaruv adabiyotiga hissa qo'shadi.

481
07.01.2026

O'ZBEKISTON DAVLAT XAVFSIZLIGI: GLOBAL O'ZGARISHLAR KONTEKSTIDAKGI QIYINCHILIKLAR VA ISTIQBOLLAR.

O'zbekistonda davlat xavfsizligi milliy rivojlanish va suverenitetning asosiy elementi hisoblanadi. Globallashuv sharoitida mamlakat xalqaro terrorizm va transmilliy jinoyatchilikdan tortib, kibertahdidlar va geosiyosiy beqarorlikgacha bo'lgan turli xil tahdidlarga duch kelmoqda. Ushbu maqolada xavfsizlikning asosiy muammolari aniqlanadi, ularning sabablari va oqibatlari tahlil qilinadi hamda milliy xavfsizlik tizimini modernizatsiya qilish yo'llari taklif etiladi. Fuqarolik jamiyatining roli, huquqiy asoslarni rivojlantirish va xalqaro hamkorlikka alohida e'tibor qaratilgan. Asar tarixiy kontekstda yozilgan, mavjud tendentsiyalarni umumlashtiradi va davlat xavfsizlik tizimini yanada rivojlantirish bo'yicha strategik qarashlarni shakllantiradi.

577
24.12.2025

ZAMONAVIY NEMIS EKOFALSAFASIDAEKOLOGIK MAS’ULIYAT KATEGORIYASI

Ushbu maqolada zamonavıy nemis ekofalsafasining yutuqlari tahlil qilingan bo’lib, unda Global ekologik inqiroz sharoitida insoniyatning tabiatga nisbatan munosabatini tubdan qayta ko‘rib chiqish ehtiyoji ekofalsafa sohasining mustaqil va ahamiyatli yo‘nalish sifatida shakllanishiga olib keldi. Ayniqsa, XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, insoniyat faoliyatining tabiatga ta’siri natijasida yuzaga kelgan ekologik muammolar falsafiy tafakkurning ekologik mas’uliyat kategoriyasi atrofida birlashishiga sabab bo‘ldi. Ekologik mas’uliyat tushunchasi nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy-prakseologik ahamiyatga ega bo‘lgan konsepsiyaga aylandi. Bu borada, ayniqsa, nemis ekofalsafasi alohida o‘rin tutadi, chunki unda ekologik mas’uliyat nafaqat nazariy-aksiologik, balki prakseologik aspektda ham chuqur o‘rganilgan.

519
24.12.2025

HAVO IFLOSLANISHI TARQALISHINI GAT YORDAMIDA MODELLASHTIRISH

Ushbu maqola havo ifloslanishi tarqalishini geoaxborot tizimlari (GAT) yordamida modellashtirishning metodlari, imkoniyatlari va amaliy ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada yer usti monitoring stansiyalari, transport va sanoat zonalaridan olingan ma’lumotlar hamda masofaviy kuzatish texnologiyalari asosida havo ifloslanishining fazoviy va vaqt bo‘yicha tarqalishini tahlil qilish usullari tavsiflanadi. Shuningdek, GAT yordamida ishlab chiqilgan modellar ekologik monitoring, shahar rejalashtirish va barqaror rivojlanish strategiyalarini qo‘llashda amaliy ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatiladi.

556
31.10.2025

O‘ZBEKISTON VA QO‘SHNI DAVLATLARDA BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA “TRANSLANGUAGING” YONDASHUVINING TAQQOSLANISHI

Mazkur maqolada O‘zbekiston va qo‘shni davlatlarda boshlang‘ich ta’lim jarayonida (translanguaging) yondashuvining tatbiqi taqqosiy jihatdan tahlil qilinadi. Translanguaging – o‘quvchilar bir nechta til resurslaridan integratsiyalashgan holda foydalanib, fikr almashish, muloqot qilish va bilimlarni mustahkamlashga xizmat qiluvchi zamonaviy yondashuv hisoblanadi. Tadqiqotda til siyosati, o‘quv dasturlari, o‘qituvchilar tayyorgarligi, darsliklar va metodik ta’minot, o‘quvchilarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirish omillari kabi mezonlar asosida O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston tajribalari taqqoslanadi. Maqolada, avvalo, har bir mamlakatning davlat til siyosati va ko‘p tillilikka doir rasmiy hujjatlari o‘rganiladi. Keyin boshlang‘ich ta’lim dasturlarida ona tili va chet tillarining o‘rni, integratsiyalashgan darslarni tashkil etish imkoniyatlari va mavjud tajribalar tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligi, til o‘tkazishga bo‘lgan munosabati hamda amaliyotdagi real qo‘llanish holatlari qiyosiy ko‘rib chiqiladi. Natijada, O‘zbekistonda translanguaging yondashuvi milliy qadriyatlarni saqlagan holda, ko‘p tillilikni rivojlantirish, kommunikativ kompetensiyani oshirish va xalqaro standartlarga yaqinlashishda muhim o‘rin tutishi aniqlanadi. Qo‘shni davlatlar tajribasi bilan taqqoslash esa mavjud muammolarni bartaraf etish va samarali metodikalarni ishlab chiqishda ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

852
14.09.2025